Welcome

Instytut Staszica opracował nowy raport nt. przeszków w rozwoju najważniejszych inwestycji infrastrukturalnych- kolejowych i drogowych. 

Polska stoi dziś przed jednym z największych programów modernizacyjnych w swojej najnowszej historii. Skala planowanych inwestycji infrastrukturalnych – obejmujących sektor kolejowy, drogowy, energetyczny oraz strategiczne projekty związane z bezpieczeństwem państwa – oznacza bezprecedensowe obciążenie dla krajowego rynku wykonawczego, przemysłowego i administracyjnego. W najbliższych latach realizowane będą równolegle inwestycje o wartości liczonych w setkach miliardów złotych, mające fundamentalne znaczenie dla konkurencyjności gospodarki, mobilności obywateli oraz bezpieczeństwa ekonomicznego państwa.

Szczególną rolę w tym procesie odgrywają inwestycje kolejowe i drogowe. Modernizacja sieci kolejowej, rozwój Centralnego Portu Komunikacyjnego, realizacja Krajowego Programu Kolejowego, rozbudowa dróg ekspresowych i autostrad czy budowa nowych obwodnic mają stanowić fundament dalszego rozwoju gospodarczego Polski. Infrastruktura transportowa jest bowiem jednym z

kluczowych czynników wpływających na atrakcyjność inwestycyjną państwa, rozwój regionalny, sprawność łańcuchów dostaw oraz konkurencyjność

przedsiębiorstw. 

Jednocześnie jednak coraz wyraźniej widoczne są bariery, które mogą ograniczyć zdolność państwa i rynku do skutecznej realizacji tych projektów. Branża

infrastrukturalna mierzy się dziś z konsekwencjami wysokiej inflacji,  niestabilności cen surowców i materiałów budowlanych, rosnących kosztów pracy oraz napięć geopolitycznych wpływających na unkcjonowanie globalnych łańcuchów dostaw. Wyzwania te nakładają się na problemy strukturalne obecne na rynku od wielu lat, takie jak niedobór wykwalifikowanych pracowników, starzenie się kadr technicznych, przewlekłość procedur administracyjnych czy

niewystarczająco elastyczny model współpracy pomiędzy sektorem publicznym a wykonawcami inwestycji.

Istotnym wyzwaniem pozostaje również kumulacja projektów realizowanych jednocześnie przez wiele sektorów gospodarki. O te same zasoby – pracowników,

materiały, sprzęt i moce wykonawcze – konkurują dziś nie tylko inwestycje kolejowe i drogowe, ale także sektor energetyczny, zbrojeniowy, odnawialne źródła

energii oraz budownictwo przemysłowe. W efekcie rośnie ryzyko opóźnień inwestycyjnych, wzrostu kosztów realizacji projektów oraz ograniczenia potencjału krajowych przedsiębiorstw. 

W debacie publicznej coraz większego znaczenia nabiera również kwestia  wzmacniania krajowego potencjału przemysłowego i wykonawczego. W obliczu

niestabilnej sytuacji geopolitycznej oraz rosnącej konkurencji międzynarodowej państwa europejskie coraz częściej zwracają uwagę na znaczenie local content, bezpieczeństwa łańcuchów dostaw oraz utrzymywania zdolności realizacji

strategicznych inwestycji przez podmioty funkcjonujące w obrębie europejskiego rynku gospodarczego. Tendencję tę wzmacniają również zmiany regulacyjne na poziomie Unii Europejskiej, w tym wynikające z orzecznictwa Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczącego dostępu podmiotów spoza Europejskiego Obszaru Gospodarczego do rynku zamówień publicznych.

Celem niniejszego raportu jest identyfikacja najważniejszych barier utrudniających realizację kluczowych inwestycji infrastrukturalnych w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem sektora kolejowego i drogowego, których nominalna wartość rynkowa w 2026 roku po raz pierwszy w historii przekroczyła barierę 400 mld PLN1. Dla porównania, jeszcze w 2016 roku wartość ta wynosiła zaledwie 177

mld PLN. Sektor ten ma kluczowe znaczenie dla stabilności państwa, odpowiadając za ponad 10 proc. PKB.

Dokument analizuje zarówno wyzwania ekonomiczne i organizacyjne, jak i kwestie regulacyjne, proceduralne oraz demograficzne wpływające na kondycję rynku infrastrukturalnego. Raport wskazuje również potencjalne konsekwencje utrzymywania obecnych barier oraz przedstawia rekomendacje działań, które mogą zwiększyć zdolność państwa i rynku do skutecznej realizacji strategicznych inwestycji w nadchodzących latach.

Główną tezą raportu jest stwierdzenie, że Polska stoi przed historyczną falą inwestycji infrastrukturalnych i energetycznych, jednak skuteczna realizacja tych

projektów jest zagrożona przez bariery systemowe, w tym niestabilność kosztową, problemy kadrowe, przewlekłość procedur oraz niewystarczająco elastyczny model

współpracy pomiędzy sektorem publicznym a wykonawcami.

O powadze sytuacji świadczy fakt, że mimo rekordowej wartości rynku, liczba postępowań restrukturyzacyjnych w budownictwie wzrosła w samym 2024 roku aż o 14,5 proc.3, co jest wynikiem dwukrotnie wyższym niż w innych sektorach gospodarki.

Bez wdrożenia odpowiednich zmian organizacyjnych, legislacyjnych i rynkowych istnieje ryzyko, że część strategicznych inwestycji zostanie opóźniona, znacząco

podrożeje lub nie przyniesie oczekiwanych efektów gospodarczych.